ندای ایرانیان

کد خبر: ۵۰۰۸۰
تاریخ انتشار: ۲۰ آبان ۱۳۹۶ - ۱۱:۵۲
غلامعباس توسلی:
به نظر من میزان مخاطبان هر رسانه، تعیین‌کننده میزان اهمیت آن رسانه در پرداختن یا نپرداختن به دغدغه‌های مردم است. چراکه به‌طور طبیعی مردم طرفدار یا حامی رسانه‌ای خواهند بود که چشم و گوش و زبان مردم باشد
ندای ایرانیان - به سراغ دکتر غلامعباس توسلی رفته‌ایم تا با توجه تخصصی که در زمینه جامعه‌شناسی دارند، مشکلات و آسیب‌های مطبوعات و رسانه را از منظر جامعه‌شناسی پیگیر باشیم. احسان شریعتی درباره او گفته است:«غلامعباس توسلی حافظه زنده جامعه‌شناسی است.» دکتر غلامعباس توسلی با اشاره به اهمیت کار رسانه‌ها و مطبوعات در ایران گفت:«به طور طبیعی مردم طرفدار یا حامی رسانه‌ای خواهند بود که چشم و گوش و زبان مردم باشد.» وی از اینکه دغدغه اصلی رسانه‌ها مشکلات مردم نیست ابراز تاسف کرد و آن‌ها را مورد نقد و بررسی قرار داد که متن آن در ادامه آمده است:
رسانه‌ها برای تاثیرگذاری باید دارای چه ویژگی‌هایی باشند؟
به دلیل تاثیر فراگیر رسانه‌ها در گستره‌ حیات سیاسی، اجتماعی، اقتصادی، فرهنگی و همچنین تاثیر عمیق بر افکار، اندیشه و باور جامعه، میزان اهمیت آن‌ها نیز به اندازه تاثیر آن‌ها است. بنابراین چون طیف وسیعی را دربر می‌گیرند، لازم و ضروری‌ست که در وظایف خود حساسیت و وسواس داشته باشند؛ چراکه هر آسیبی از جانب آن‌ها که بر اجتماع در معنای عام آن وارد شود، قابل جبران نیست. به نظر من رسانه و روزنامه‌ای می‌تواند تاثیرگذار باشد که درست، دقیق، و صریح باشد و اخبار را با رعایت صداقت، سرعت و دقت و سلامت منعکس کند و از همه مهم‌تر، به اصول حرفه‌ای خود بیش از منافع گروهی یا شخصی پایبند باشد. نظارت رسانه بر محیط، شامل رساندن اخبار ضروری، افشای فساد یا چالش‌های اجتماعی و... می‌شود. البته نباید در بیان ناهنجاری‌های جامعه به گونه‌ای برخورد کند که جامعه دچار وحشت و نگرانی شود. یا به عبارتی دیگر باعث ناامیدی در جامعه نشود.
به نظر شما رسانه‌ها چقدر در پرداختن به دغدغه‌های مردم کوشا بوده‌اند؟
به نظر من میزان مخاطبان هر رسانه، تعیین‌کننده میزان اهمیت آن رسانه در پرداختن یا نپرداختن به دغدغه‌های مردم است. چراکه به‌طور طبیعی مردم طرفدار یا حامی رسانه‌ای خواهند بود که چشم و گوش و زبان مردم باشد و بتواند بر دستگاه حاکمیت، بر روندهای اداری و قضائی و دیگر نهادهای دولتی، خصوصی و غیرخصوصی نظارت وسیعی داشته باشد. اگرچه ما به لحاظ کمی و ظاهری در عرصه آزادی بیان و رسانه‌ها رشد چشمگیری داشته‌ایم، اما به لحاظ کیفی و حقیقی، تا آزادی بیان و رسانه در ایران راهی دشوار، پیچیده و طولانی در پیش داریم. اما بهترین کار، استمرار و تکرار و مصمم بودن در بیان حقایق است. روزنامه‌ای که هدف را گم کند مطمئناً توسط مردم نیز گم خواهد شد و چه بسا گم خواهد ماند. رسانه‌ها وظیفه خطیر و در عین حال عظیمی بر دوش خواهند گرفت و هرکسی را نمی‌رسد که وارد این عرصه شود. چراکه داشتن تخصص، جسارت، شجاعت، خلاقیت و قلم توانا امری ضروری است. رسانه‌ها ابزار شناسایی، استمرار و ترویج، حفظ و یا انتقال سرمایه‌های اجتماعی و همچنین عوامل پیشرفت و یا حتی پس‌رفت یک جامعه هستند. و مطمئناً ظهور رسانه‌ها و روزنامه‌های بیشتر در سطح جامعه به صورت فراگیر سبب کاهش ابهامات در اجتماع شده و موجبات اعتمادسازی بین دولت و ملت خواهد بود. به نظر من رسانه‌های ما در پرداختن به دغدغه‌های اصلی مردم کوتاهی کرده‌اند. ولی هر رسانه‌ای اگر بخواهد نام و آوازه‌ای داشته باشد و در بین مردم جایگاهی داشته باشد، با هر تخصص یا کارویژه‌ای که شروع به کار می‌کند، باید بتواند به اصول حرفه‌ای، اخلاق رسانه‌ای در سطح جهانی و همچنین دغدغه‌های اصلی کشورش بپردازد؛ در غیر این صورت، آن رسانه هیچ‌کدام از ویژگی‌های یک رسانه را دارا نخواهد بود، بلکه پایگاهی برای ترویج مطالب غیرکارشناسانه و تخریب روح و روان جامعه است.
به نظر شما علت یا دلایل کوتاهی رسانه‌ها و به‌خصوص روزنامه‌ها در نپرداختن به دغدغه‌های اصلی مردم چیست؟
البته نباید تمام تقصیر را به گردن متولیان روزنامه‌ها یا رسانه‌ها انداخت یا روزنامه‌نگاران را مقصر اصلی فرض کرد، چراکه بخشی از این نپرداختن برعهده‌ سانسور بی‌رویه یا خودسانسوری رسانه‌ها در شرایط کنونی است. چراکه نشریات و مطبوعات طبق آزادی عمل می‌توانند به محک صداقت و دقت زده شوند و می‌شود میزان کاربردی بودن آنان در این زمینه را سنجید و وقتی بسط ید نداشته باشند، مطمئناً توان تشخیص صداقت آن‌ها نیز امری مشکل است. ناگفته نماند که فعالیت بخشی از رسانه‌ها یا نشریات یا روزنامه‌ها به مباحث زرد است که مردم را به خواندن و علاقه‌مندشدن به مطالب زرد تشویق می‌کند. اما نباید از اهمیت زبان و قلم رسانه‌ها نیز غافل شد و آن بخشی از تقصیر که متوجه روزنامه‌ها و روزنامه‌نگاران است را نادیده گرفت. اینکه می‌گوییم به دغدغه‌های اصلی مردم پرداخته نمی‌شود، به این دلیل است که روزنامه‌های سطح کشور زبانشان در بیان حقایق و حتی واقعیات الکن است و با احتیاط نفس می‌کشند و گویا با بیان دغدغه‌های مردم برای خود دردسرآفرین خواهند شد. البته بخشی از این نپرداختن، تکراری بودن گزارش‌ها، یادداشت‌های تکراری روزنامه‌نگاران و تحلیل‌های یک‌سویه اشخاصی که به نوعی تحلیل‌گر ثابت آن روزنامه هستند باعث تک‌صدایی رسانه در تحلیل می‌شوند و دلایل دیگری که می‌توان از جنبه‌های مختلف به آن‌ها رسید. در حوزه‌ رسانه دچار ناهنجاری‌هایی بسیاری هستیم که روزنامه‌نگاران و اهل رسانه باید برای حل این معضلات فکر اساسی کنند و قوانین ناظر بر محتوای رسانه‌ها را تقویت کنند. برخی روزنامه‌ها و رسانه‌ها وارد عرصه شعار دادن و مطابق میل خود رفتار کردن شده‌اند. برخی از روزنامه‌نگاران نیز در بند مسئولان روزنامه‌ها هستند و به پایگاه اطلاع‌رسانی شخص مسئول روزنامه و خانواده وی بدل شده‌اند، و در صورت نپرداختن به آن‌ها یا از کار بیکار می‌شوند یا توبیخ می‌شوند. البته نباید این مطلب مهم را نادیده گرفت که مطبوعات دارای خطوط فکری خاص خود هستند و در همه‌جا نیز چنین است. و من نیز منکر این خط فکری و رویه خاص نیستم اما این اهداف و خطوط فکری بر پایه بنیان‌ها و روحیات جامعه تعریف شده است و باید اینگونه باشد. لذا این رسانه‌ها مجبورند که با توجه به خطوط فکری خود دست به فعالیت بزنند. اما گاهی از آن مسیر و خطوط فکری و اهداف رسانه‌ای خارج شده و خارج از وظایف خود عمل می‌کنند. چه بسا در این راه دچار دروغ‌گویی و دروغ‌نویسی می‌شوند و اخبار را غیرواقع بیان می‌کنند، یعنی مروج واقعیات جامعه نیستند و آن را وارونه جلوه می‌دهند و رک بگویم علناً به مردم دروغ می‌گویند. برخی از مطبوعات ما به جای پرداختن به مشکلات و سوژه‌های بسیاری که الاماشالله در جامعه ما هم بسیار است، به انتقام‌گیری از فلان شخصیت یا رسانه می‌پردازند که نه اولویت مردم است نه جزو اصول حرفه‌ای کارشان، و در این راستا از تیترهای خشن و توهین‌آمیز استفاده می‌کنند که واقعاً آسیب‌رسان است و برای سلامت جامعه نیز ضرر دارد. اما این رسانه‌ها غافل از آن هستند که یکی از وظایف مهم آن‌ها حفظ و نگهداری و پالایش زبان فارسی و همچنین ترویج ادبیات فاخر فارسی و تقویت آن در عرصه عمومی است.
چندی پیش به مناسبتی دیگر آقای دکتر قانعی‌راد در مصاحبه‌ای با یکی از رسانه‌ها، در پاسخ به این سوال که چنانچه ورود رسانه‌ها به بحث شفاف‌سازی باعث بروز برخوردهای قانونی یا در مواقعی غیرقانونی با آن‌ها و خبرنگاران شود، چه باید کرد، گفت:«برای پیشگیری از این امر باید بین رسانه‌ها هم‌بستگی و همکاری وجود داشته باشد؛ چراکه ورود فردی به برخی موضوعات ممکن است دردسرساز شود. در عین حال رسانه باید نقش خود را به جامعه و نهادهای ذی‌ربط تحمیل کند و از طرف دیگر بی‌تردید مدیران مسئول و خبرنگاران در این راه باید هزینه‌هایی پرداخت کنند و ابایی هم نداشته باشند.» به نظر شما آیا رسانه‌ها می‌توانند خود را بر مراجع نظارتی تحمیل کنند؟
بله به نظر من این گفته ایشان درست است و رسانه‌ها باید به نوعی در کارشان پیگیر باشند که تمام نهادهای قانونی، نظارت آن‌ها را بر خود امری قانونی تلقی کنند. به هر حال اساس نظام ما بر نظارت مردم بر حکومت و مسئولان حکومتی است. یکی از شعارهای نظام ما جمهوری است. بنابراین روزنامه‌ها می‌توانند با مقاومت و مقابله هر نهادی یا هر شخص مسئولی که در پی سرپیچی از قوانین و ضرر رساندن است، را به عقب برانند و قدرت نظارت خود را تحمیل کنند. به نظر من جناب دکتر قانعی‌راد کاملاً درست گفته‌اند. باید اینگونه باشد.

منبع: روزنامه همدلی
نام:
ایمیل:
* نظر:
پربیننده ترین
پربحث ترین
آخرین اخبار