نقدی بر بدعتهای نوظهور در مجالس حسینی
یادداشت امید نصری مسئول کمیته آموزش شاخه جوانان حزب ندای ایران
مجالس اباعبدالله(ع) که قرنهاست به عنوان کانون ترویج معنویت، اخلاق و بصیرت شناخته میشود، امروز در معرض آسیبهایی قرار گرفته که اگر بهموقع اصلاح نشود، اصل پیام عاشورا در حاشیه بدعت های نو ظهور گم می شود . لازم است با نگاهی آسیبشناسانه ، چند محور اصلی را مورد بازبینی قرار دهیم :
۱. آسیب در ساختار و حریم اخلاقی مراسم: یکی از رفتارهای ناپسندی که اخیراً در برخی هیئتها دیده میشود، استفاده از دختر بچه ها در میان جمعیت کثیر مردان سینهزن به عنوان «نماد حضرت رقیه(س)» است. اینکه یک کودک را در مرکز حلقهی مردانه قرار دهیم تا در فضایی که اقتضائات خاص خود را دارد به اجرای مراسم بپردازد، نهتنها از نظر شرعی و تربیتی مورد اشکال است، بلکه از نظر عرفی نیز با شأن و منزلت جایگاه زن و کودک در اسلام همخوانی ندارد. این نوع از «نمایشگری»، نه تنها به ترویج فرهنگ اصیل حسینی کمکی نمیکند، بلکه تصویری غیرحرفهای و نامتوازن از هیئت به دست میدهد که در شأن یک مجلس دینی نیست.
۲. استفاده از سبک های موسیقی نامناسب در نوحه : نوحه، در سنت اصیل شیعی، برانگیزاننده شور و شعور بوده است. استفاده از ریتمها و سبکهای موسیقی غربی مانند هیپهاپ و یا اقتباس مستقیم از ترانههای پاپ در نوحهها، نهتنها نسبتی با شأنیت مجلس عزا ندارد، بلکه باعث میشود مخاطب به جای «ارتباط معنوی»، درگیر «هیجان فرمی» شود. وقتی فرم بر محتوا پیشی میگیرد، عملاً آن اثرگذاری متعالی که باید در روح عزادار رسوخ کند، به یک تخلیه هیجان سطحی تقلیل مییابد.
۳. جناحی سازی ؛ آفتی بر تن وحدتبخش هیئت: هیئت باید «مأمن همه مردم» باشد؛ مکانی که در آن تفاوتهای سیاسی رنگ میبازد و همه زیر بیرق امام حسین(ع) جمع میشوند. وقتی فضای روضه به تریبونِ تسویه حسابهای سیاسی تبدیل میشود، خروجیِ آن چیزی جز انشقاق و دلسردی مخاطبان نیست. نتیجه منطقی این رویکرد، ریزش تدریجی سرمایه اجتماعی هیئت و خلوت شدن این محافل نورانی است.
سخن آخر: عزاداری سیدالشهدا میراثی است که با خون و اشک بزرگان حفظ شده است. نوآوری اگر در خدمت تعمیق معرفت باشد، ممدوح است؛ اما آنچه امروز شاهدیم، «بدعتگذاری فرمی» است. بیایید قبل از آنکه محتوای متعالی عزاداری در میان این حواشی گم شود، به سنتهای اصیل و معرفت افزا بازگردیم.