پزشکیان موفق؛ از انتخاب صلح تا تثبیت وفاق ملی

پزشکیان موفق؛ از انتخاب صلح تا تثبیت وفاق ملی

 کوروش قادری عضو شورای مرکزی حزب ندای ایرانیان

مقدمه؛ یادآوری یک انتخاب سرنوشت‌ساز.

این روزها به دومین سالگرد پیروزی دکتر مسعود پزشکیان نزدیک می‌شویم؛ رویدادی که در خاطره جمعی ملت ایران همچون نقطه‌عطفی درخشان ثبت شده است. دو سال پیش در چنین روزهایی، مردم ایران با انتخابی آگاهانه، مسیر صلح و آشتی را بر تنش و خشونت ترجیح دادند و پزشکیان را به عنوان نماد اعتدال و همدلی برگزیدند.

پزشکیان از همان روزهای نخست، وفاق را نه به عنوان شعاری زودگذر، بلکه به عنوان راهبردی بنیادین برای عبور از چالش‌ها در پیش گرفت. او کوشید با گفت‌وگوی ملی، اقوام و مذاهب و دیدگاه‌های مختلف را در زیر چتر وحدت جمع کند و فریاد یک صدا برای ایران را به گوش همگان برساند. رویکرد او در مدیریت کشور، بر پایه عقلانیت، مدارا و اولویت دادن به منافع ملی استوار بود؛ مسیری که اگرچه با موانع فراوانی روبه‌رو شد، اما توانست امید را به فضای عمومی جامعه بازگرداند.

در این دو سال، گام‌های مؤثری در جهت کاهش تنش‌های سیاسی، اعتلای دیپلماسی متوازن و توجه به معیشت مردم برداشته شد. هرچند مشکلات ساختاری همچنان پابرجاست، اما نگاه امیدوارانه پزشکیان به آینده و تأکید او بر نقش مردم در پیشرفت کشور، نویدبخش روزهای روشن‌تری است.

بی‌گمان، ارزیابی عملکرد ایشان در این مقطع، نشان می‌دهد که انتخاب مسیر وفاق، نه یک آرمان‌گرایی محض، بلکه ضرورتی اجتناب‌ناپذیر برای بقای ایران در عرصه داخلی و بین‌المللی بوده است. پزشکیان موفق نشان داد که می‌توان با تکیه بر خرد جمعی و دوری از افراط‌گری، کشتی طوفان‌زده کشور را به ساحل آرامش هدایت کرد.

امروز، در دومین سالگرد این انتخاب تاریخی، می‌توان گفت: ایران فقط با همدلی و وفاق، به قله‌های پیشرفت خواهد رسید. حوالی تیرماه ۱۴۰۳، ایران در شرایطی حساس و پیچیده قرار داشت. فضای سیاسی کشور آکنده از دوقطبی‌های شدید، بی‌اعتمادی عمومی به نهادهای حکومتی به اوج خود رسیده بود و معیشت مردم تحت فشار تحریم‌ها و ناکارآمدی‌های ساختاری، روزبه‌روز دشوارتر می‌شد. در چنین فضایی، چهاردهمین دوره انتخابات ریاست‌جمهوری برگزار شد و در کمال شگفتی، نامزدی که کمتر کسی او را شانس اول می‌دانست، توانست موج گسترده‌ای از آرای اقشار مختلف مردم اعم از سنی و شیعه و اقلیت‌های قومی و مذهبی را به سوی خود جلب کند. دکتر پزشکیان، با شعار «وفاق ملی» و «انصراف از منافع شخصی به نفع منافع جمعی»، توانست دل‌های بسیاری را تسخیر کند؛ مردمی که خسته از کشمکش‌های جناحی و وعده‌های بی‌پشتوانه و دهن‌پرکن، به دنبال چهره‌ای تازه، صادق و معتدل می‌گشتند.

دو سال از آن روز سرنوشت‌ساز می‌گذرد و اکنون در آستانه دومین سالگرد این رویداد مهم و تاریخی در تاریخ ملت ما، فرصت را غنیمت می‌شمارم تا کارنامه این دو سال با نگاهی منصفانه و فراجناحی مورد بررسی و واکاوی قرار داده شود؛ تا مشخص شود شعار «وفاق» تا چه حد در عرصه عمل تحقق یافته است و دکتر پزشکیان تا چه حد توانسته است به وعده و قول‌هایی که داده عمل کند. انتخابات ریاست‌جمهوری قبلی، برخلاف بسیاری از ادوار انتخاباتی پیشین که فضای رقابت به تخریب و تهمت‌آلوده می‌شد، انتخابات ۱۴۰۳ شاهد رویکردی متفاوت از سوی دکتر پزشکیان بود. او برخلاف برخی از کاندیداهای قبلی که بیشتر با حربه تخریب و توهین قصد شکستن دیوار رقیب را داشتند، با لحنی تند و یا اتهام‌زنی وارد عرصه نشد و حتی هنگامی که رقیبان وی از هر فرصتی برای از میدان به در بردن او استفاده می‌کردند، او با متانت و صداقت پاسخ می‌داد. او با این عمل و رفتار، پیام روشنی به همه‌ی هموطنان داشت که پزشکیان به دنبال سهم‌خواهی جناحی نیامده است، بلکه آمده است تا زخم‌های دیرینه ملی را التیام بخشد و آسیب‌هایی را که به پیکر ملت وارد شده بود برطرف نماید.

در آن ایام، مردم از وضعیت ناگوار اقتصادی، بحران‌های سیاسی و تنش‌های بین‌المللی خسته و به دنبال گزینه‌ای بودند که بتواند پیام‌آور آشتی داخلی و صلح بین‌المللی باشد. صلح با جهان، با هم‌وطنان، با نسل جوان، با طبیعت و محیط‌زیست. پزشکیان در شعارهای انتخاباتی خود، دقیقاً بر همین موارد تأکید داشت. او بارها می‌گفت که ما راهی جز مدارا و گفت‌وگو نداریم و اگر می‌خواهیم ایران را بسازیم، چاره‌ای جز پذیرفتن یکدیگر با همه تفاوت‌ها نداریم. این رویکرد صادقانه، با روحیات جمعی ایرانی‌ها که همواره به میانه‌روی و اعتدال گرایش داشته‌اند، همخوانی عمیقی یافت و در نهایت، موجی از آرای خاکستری را به سمت او روانه کرد.

پس از پیروزی در انتخابات، بسیاری منتظر بودند تا ببینند آیا پزشکیان به وعده‌های خود وفادار می‌ماند یا مانند بسیاری از پیشینیان، پس از ورود به پاستور، شعارها را به فراموشی می‌سپارد. اما او از همان روزهای نخست، با اقدامات عینی نشان داد که وفاق برای او یک استراتژی دائمی است، نه یک تاکتیک انتخاباتی. پزشکیان با تشکیل کارگروه‌هایی از متخصصان در زمینه‌های مختلف، تلاش کرد تا کابینه‌ای متخصص و تکنوکرات و برآمده از آرای صاحب‌نظران تشکیل دهد که در آن، نه تنها چهره‌های اصلاح‌طلب و معتدل دیده شوند، بلکه افرادی از جناح‌های مختلف و حتی منتقدان جریان حاکم نیز جایگاه پیدا کنند. او با این حرکت، پیامی صریح به همگان داد که ایران را بر جناح‌بندی ترجیح می‌دهد و برای تخصص و کارآمدی، فارغ از گرایش‌های سیاسی، ارزش قائل است. هرچند برخی از این گزینه‌ها با مخالفت‌های تندروها مواجه شدند، اما پزشکیان با صبوری و دیپلماسی داخلی و حمایت رهبری، توانست اکثر آنان را به مجلس معرفی و تأیید نماید. این کابینه، هرچند مورد انتظار هوادارانش نبود، اما در مقایسه با ادوار پیشین، از تنوع و تکثر بیشتری برخوردار بود.

یکی از نقاط قوت دولت پزشکیان، نگاه جدید به مسئله اقوام و مذاهب هم‌وطن بود. برخلاف دولت‌های قبل که اغلب به مناطق قومی و مذهبی نگاه امنیتی داشتند، پزشکیان با سفرهای استانی گسترده و دیدار با علما و شخصیت‌های اقوام و مذاهب، نشان داد که به تنوع فرهنگی و قومی ایران به عنوان یک فرصت نگاه می‌کند، نه تهدید. او بارها در جمع کردها، آذری‌ها و بلوچ‌ها، از واژه «هم‌وطن» استفاده کرد و بر حق یکسان همه ایرانیان برای بهره‌مندی از مواهب ملی تأکید نمود. این رویکرد، سهم بسزایی در کاهش تنش‌های قومی و ایجاد حس تعلق ملی داشت. به ویژه در معرفی معاون کرد و سنی رئیس‌جمهور برای اولین بار و انتصاب دو استاندار اهل سنت، تابوی استفاده از نخبگان اهل سنت را در مقامات عالی شکست. دولت پزشکیان نه تنها در ارتباط با اقوام و مذاهب گام‌های سنگینی را برداشت، بلکه در زمینه تعامل با نسل جوان و به‌ویژه زنان، گام‌های مؤثری برداشت. حضور پررنگ زنان در سطوح مدیریتی، به ویژه در ریاست‌جمهوری و سخنگوی دولت، تأکید بر افزایش سهمیه‌های ورزشی و علمی برای بانوان، و نیز تشکیل جلسات با دانشجویان معترض، فضایی از اعتماد متقابل را ایجاد کرد که سال‌ها بود کمرنگ شده بود. پزشکیان ثابت کرد که برای شنیدن صدای نسل جدید، نیازی به حاشیه‌سازی و برخوردهای سلبی نیست و می‌توان با تکیه بر عقلانیت و گفت‌وگو، مسائل را حل و فصل کرد. در زمینه حل مشکلات اقتصادی با وجود تحریم‌ها و جنگ تحمیلی صهیونیست‌ها، با این که خود ایشان معترف به وجود مشکلات معیشتی است، اما نمی‌توان از برخی موفقیت‌های نسبی در این باره چشم‌پوشی کرد: به عنوان مثال با اتخاذ سیاست‌های انضباطی پولی و مالی، و نیز کاهش تنش‌های سیاسی بین‌المللی، بازار ارز تا حدودی از شوک‌های شدید خارج و تورم ماهانه روندی نزولی به خود گرفت، هرچند که تورم نقطه‌به‌نقطه همچنان در سطوح بالا باقی است.

پزشکیان با شعار «دیپلماسی عزتمندانه و هوشمند»، پرونده هسته‌ای را از انجماد خارج کرد و با سفرهای متعدد به کشورهای همسایه به‌ویژه عربستان، ترکیه، عمان و قطر، روابط سیاسی و اقتصادی با همسایگان را به سطح قابل قبولی ارتقا داد. توافقات گمرکی و نفتی با کشورهای حاشیه خلیج‌فارس، نویدبخش گشایش‌های بیشتری در آینده است. اگر بخواهیم منصفانه قضاوت کنیم، باوجود موانع بسیار و کارشکنی‌های کاسبان تحریم و شیطنت قدرت‌های خارجی برای افزایش بحران و نارضایتی داخلی، و اعتراف به این مسئله که رونق چشمگیر در حوزه تولید هنوز محقق نشده، اما پزشکیان با طرح جهش تولید با مشارکت مردم و نیز تسهیل قوانین کسب‌وکار، گام‌هایی هرچند کوچک، اما رو به جلو برداشته است. تأمین مالی پروژه‌های نیمه‌تمام عمرانی و نیز حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، از دیگر اولویت‌های او بوده است.

بدون شک هیچ دولتی در شرایط پیچیده کنونی نمی‌تواند صددرصد موفق عمل کند و دولت پزشکیان نیز از این قاعده مستثنا نیست. اما می‌توان انتقادات و اشکالات را به صورت شفاف و بدون ترس بیان کرد. برخی معتقدند که پزشکیان در تغییر ساختارهای فاسد و ناکارآمد اداری و اقتصادی، محافظه‌کارانه رفتار می‌کند و از برخورد با مدیران متخلف اجتناب می‌ورزد. با وجود تأکید بر معیشت محرومان، هنوز فاصله طبقاتی کاهش چشمگیری نداشته و پرداخت یارانه‌ها به شکل کارآمدی صورت نمی‌گیرد. برخی ناظران بر این باورند که پزشکیان گاهی تحت تأثیر فشارهای جناح‌های تندرو، از برخی مواضع اصولی خود عقب نشسته است. و همین طرح شعار وفاق موجب سوءاستفاده رقیب و هواداران ایشان شده است، زیرا در برخی از استان‌ها هنوز همان مدیران قبلی کرسی مدیریت را رها نکرده و در روند امور کارشکنی می‌کنند. با اینکه بعضی از هواداران معتقدند که با توجه به انباشت مشکلات و نیز مقاومت نهادهای قدرت‌مند در برابر تغییر، پزشکیان تا حد توان خود حرکت کرده و نباید انتظار معجزه داشت؛ بلکه مسیر اصلاح، تدریجی و نیازمند صبوری است.

اکنون که به دومین سالگرد پیروزی دکتر پزشکیان نزدیک می‌شویم، باید اذعان کرد که مهم‌ترین دستاورد او، زنده‌کردن دوباره امید در جامعه بود. پس از سال‌ها یأس و ناامیدی، پزشکیان توانست ثابت کند که می‌توان با تکیه بر خرد جمعی، صادق بودن با مردم و پایبندی به اصول اخلاقی، حتی در سخت‌ترین شرایط نیز راهی به سوی پیشرفت داشت. او نشان داد که وفاق ملی یک آرمان دست‌نیافتنی نیست، بلکه یک ضرورت عقلایی برای بقای ملی است. در این دو سال، او ثابت کرد که پزشکیان موفق، همان کسی است که با همه قدرتها و جریانات، با احترام سخن گفت، از تفرقه پرهیز کرد و همواره بر گفتمان آشتی و مدارا تأکید داشت. هرچند که برخی از وعده‌های او هنوز محقق نشده، اما جهت‌گیری کلی دولت او به سوی عقلانیت، قانون‌مداری و توسعه متوازن، نویدبخش آینده‌ای روشن‌تر است.

دومین سالگرد پیروزی دکتر پزشکیان، فرصتی است تا یک بار دیگر بگوییم که مردم ایران در یک برهه حساس تاریخی، با انتخاب خود چه پیامی به جهان و به حاکمیت دادند؛ آنها فریاد زدند که از تنفر، دوقطبی‌سازی و تنش خسته شده‌اند و به دنبال گفتمانی تازه بر پایه صلح، عدالت و انسانیت هستند. پزشکیان این پیام را دریافت کرد و تا حد توان خود در مسیر تحقق آن گام برداشت.

امید است در سال‌های پیش‌رو، با تداوم این راه و غلبه بر موانع، شاهد شکوفایی بیشتر ایران عزیز در تمامی عرصه‌ها باشیم. ایرانِ وفاق، ایرانِ امید، و ایرانِ پزشکیان، همان ایرانِ همیشگی ماست که در دل هر ایرانی، جاودانه خواهد بود.